103. Jack White op een Rietveldstoel

I.

Jack White omarmde Utrecht volledig toen hij deze week optrad in TivoliVredenburg. Ik was zo gelukkig om op de tweede avond bij zijn show te zijn die hij, zo schreef hij op Instagram, opdroeg aan Gerrit Rietveld.

Dat werd tijdens het optreden benadrukt. Al snel werd een heuse Rietveldstoel (in rood-blauw) het podium op getild. Een replica uit het depot van het Centraal Museum. White nam plaats en soleerde op zijn gitaar. Hij speelde achter elkaar de nummers Little Bird, Apple Blossom, You’re Pretty Good Looking (For a Girl), Hello Operator en Jumble, Jumble. Dat zijn allemaal nummers van The White Stripes-album De Stijl uit 2000.

De liefde van White voor de kunstbeweging waartoe Rietveld behoorde is wel duidelijk. Eerder op de dag bezocht hij het Rietveld Schröderhuis (net als in 2002, toen met Meg White). “Wat een speciale dag in Utrecht”, schrijft White op zijn Instagram-pagina. “Ik mocht het werk bewonderen van mijn idool Gerrit Rietveld in het depot van het Centraal Museum en het Rietveld Schröderhuis.”

Dit optreden voelde hierdoor ook niet als een Amerikaanse artiest die de zoveelste tussenstop maakte in Utrecht. “Hard, gedreven en steengoed, een onvergetelijk een-tweetje tussen artiest en gaststad”, noteerde Menno Pot treffend in de Volkskrant.

II.

The Brutalist is dan wel een lange zit, ik heb me niet verveeld met deze karakterstudie van de geroemde architect LĂĄszlo TĂłth, die uit Hongarije vertrekt om aan de Tweede Wereldoorlog te ontsnappen. Als hij per boot aankomt in de Verenigde Staten, verschijnt het vrijheidsbeeld op zijn kop in beeld. Je voelt het al aan: de Amerikaanse Droom is al voorbij voordat ie begonnen is.

Tóth zwoegt, maar uiteindelijk wordt hij herkend. De steenrijke Harrison Van Buren neemt hem aan om een gigantisch bouwwerk te ontwerpen, ter ere van zijn overleden moeder. Rondom dat project worden allerlei onderlinge verhoudingen en trauma’s uitgespeeld.

Ik vind het een mooie film, die hooguit iets te veel probeert en daardoor bijna onder zijn grootse opzet bezwijkt. Met mindere acteurs had de film waarschijnlijk niet eens gewerkt, maar Guy Pearce en Adrien Brody tillen het verhaal op. Het belangrijkste spel wordt tussen de regels door geacteerd.

Er zit een heftige scène in The Brutalist die me deed denken aan het uit de hand gelopen bezoek van Zelensky aan Trump en Vance van afgelopen week. Het machtsmisbruik. Het natrappen. Het vernederen. De schuld bij het slachtoffer leggen. “Waarom maak je zo’n gemakkelijk doelwit van jezelf?”, vraagt Van Buren in de film, als Tóth op zijn kleinst is. “Als je je gedraagt als klaploper, levend van aalmoezen, een maatschappelijke bloedzuiger, hoe kun je dan een ander resultaat verwachten? Je hebt zoveel potentieel, maar je verspilt het.”

Met andere woorden: je hebt mij nodig, zonder mij ben je niets. Wij tolereren jou en daarom ben jij hier nog. Trump zei deze week tegen Zelensky dat hij zich niet in de juiste positie bevond om hen iets te vertellen. “Zeg ons niet wat wij gaan voelen. Alleen met ons erbij heb jij de juiste kaarten in handen. Je gokt met de levens van miljoenen mensen. Je gokt met een Derde Wereldoorlog.”

“Heb je ons wel genoeg bedankt?”

III.

The Museum of All Things is een virtueel museum, een labyrint waar je oneindig kan blijven. Ontwikkelaar Maya Claire maakte van Wikipedia een driedimensionale plek waar je artikelen kunt lezen en afbeeldingen kunt kijken alsof je in een kunstgalerie bent. Alsof je van de ene Wikipagina doorklikt naar de andere, al doe je dat hier virtueel in een gebouw. Je kunt het programma gratis downloaden via itch.io.

Het museum wordt automatisch gegenereerd terwijl je erdoorheen loopt. Voor grote Wikipedia-pagina’s zijn enorme ruimtes ingericht met veel beeld aan de muren, terwijl andere pagina’s zich laten vertalen naar spookachtig kale wanden. Mijn wandeling startte met nucleaire wapens en voerde langs oude Japanse shogunaten naar shitposting en microUSB. Zo voelt het dus om rond te wandelen in een rabbit hole.

“Het museum is geïnspireerd op educatieve video’s die ik als kind keek en de kleine ruimtes die door vroege CGI werden gemaakt”, zegt de ontwikkelaar. “Ik wilde de belofte van het internet weer doen opleven door er een plek van eindeloos leren en verkennen van te maken.” In de toekomst voegt ze mogelijk multiplayer-ondersteuning, andere talen en mediatypen zoals audio en 3D-modellen toe.

PS.

De 87-jarige Jane Fonda is tijdens de SAG Awards beloond met een life achievement award. Ze hield een vlammend betoog tegenover de aanwezige acteurs in de zaal om vooral te blijven focussen op empathie, nu verdeeldheid in de wereld heerst. “While you may hate the behavior of your character, you have to understand and empathize with the traumatized person you’re playing, right? Thinking, Sebastian Stan and The Apprentice. Make no mistake, empathy is not weak or “woke”. And by the way, woke just means you give a damn about other people.”

Dit is heel goed. John Oliver die een halfuur lang leegloopt over de koers van Facebook. Hij had me al met de roast van Mark Zuckerbergs nieuwe look: “Je ziet eruit als Eddie Redmayne gecast in de rol van Ice Cube.”

Een game waarin je rustig door prachtige omgevingen wandelt en ondertussen wat fotografeert? Het lijkt erop dat *Lushfoil Photography Sim *speciaal voor mij is gemaakt.

Een app waarmee je eerst aantoonbaar gras moet aanraken (je camera is het bewijs) voordat je weer mag doomscrollen op je telefoon. Touch grass voor iOS.

De grootste boekenkast ooit, een visualisatie van 100 miljoen boeken. Duizelingwekkend (en vet).

Acteur Gene Hackman (95) is overleden, samen met zijn vrouw Betsy Arakawa (63) en hun hond. Ik denk dat ik The Conversation zijn beste film vind, maar ik herdenk hem nu even met een vrolijk clipje uit The Royal Tenenbaums, waarin hij in de rol van Royal zijn kleinkinderen meeneemt voor een pot lol en kattenkwaad.

Dio is na tien jaar terug met een nieuw album. Dat duurde even, maar hij had een en ander uit te zoeken over zichzelf. De VluGtlaan is een mooi introspectief werk over opgroeien in Amsterdam Nieuw-West, zonder vader, op een school voor moeilijk opvoedbare kinderen.

Stripgrootheden Art Spiegelman (Maus) en Joe Sacco (Palestine) maakten samen drie nieuwe pagina’s voor The Guardian over de oorlog in Gaza. “Nooit weer!.. En weer… en weer…”

Op TikTok en Instagram worden AI-filmpjes, waarin je als kijker vanuit de ogen van mensen in oudheden een dagje meeloopt, miljoenen keren bekeken. Zo wandel je over smerige, met builenpest omgeven straten in de middeleeuwen en word je wakker in de steentijd. Die beelden kloppen voor geen meter (en zijn ook minder onschuldig dan je denkt), liet ik me door archeologen vertellen voor een artikel op NU.nl.

Ben je al abonnee?