172. In een museum kijk je naar jezelf

I.

Frankrijk geeft 26 geroofde kunstwerken terug aan Benin, kopt NRC eind 2018. “De kunst werd in 1892 door militairen van het Franse leger meegenomen uit het West-Afrikaanse land.”

Documentaire Dahomey laat zien hoe de beelden nu eindelijk weer worden teruggestuurd naar Benin (dat vroeger Dahomey heette). Het is een prachtig gemaakte film van 68 minuten, die bol staat van de ideeën over de betekenis van kunst, cultureel erfgoed en repatriëring.

Regisseur Mati Diop geeft een van de beelden een stem. Het beeld is een weergave van koning Ghezo. Hij regeerde Dahomey van 1818 tot 1858. Dat deed hij niet onomstreden: hij handelde in slaven met kolonisten en maakte er zelf gebruik van om zijn koninkrijk te bouwen. Nu is de beeltenis van deze koning al zo’n 130 jaar geketend. En eindelijk komt hij vrij.

“Waarom noemen ze me nummer 26?”, vraagt de stem terwijl transporteurs het beeld voorzichtig inpakken voor de reis. “Kennen ze mijn echte naam niet?”

Het beeld vraagt zich af naar welk land hij terugkeert. Hij is bang dat hij het niet meer herkent. En dat de mensen hem niet meer herkennen. Er is ruim een eeuw verstreken, Dahomey bestaat niet meer maar heet nu Benin. Het beeld is ontheemd en nergens meer thuis.

Wat NRC in 2018 niet schreef, is dat Frankrijk 26 beelden terugstuurde van de in totaal zevenduizend gestolen stukken. In de film wordt de terugkeer van de kunstwerken door sommige Beninezen gezien als belediging. “Het probleem is ook dat we erom moeten vragen”, zegt een student in een discussie op de universiteit. “Ze hebben het van ons gestolen. Ze hebben ons geconditioneerd om te denken dat we het alleen terug kunnen krijgen via diplomatieke kanalen of geheime deals. (…) We moeten heel Afrika mobiliseren zodat ze ons alles teruggeven. Zodat we het kunnen beschermen en onze kinderen onze geschiedenis kunnen leren.”

De beelden vormen een symbool voor Franse onderdrukking en een stukje verloren identiteit van de Beninezen. Een van de studenten zegt haar eigen cultuur niet eens in haar eigen taal te kunnen uitdrukken, omdat ze heeft geleerd Frans te spreken. Dat deze roofkunst terugkeert, betekent dat de ketenen losser komen.

II.

Het is snikheet en in de tuin sla ik Absolute Batman open. Ik neem eindelijk de tijd om de eerste verhalen uit deze populaire reeks te lezen. De comicwereld praat er al maanden over.

Naast Absolute Batman hebben ook andere superhelden uit de stal van uitgever DC een Absolute-reeks. In de reeks lees je herinterpretaties van de hoofdpersonen uit een alternatief universum. De helden ogen en doen allemaal nét anders dan je van ze gewend bent.

Zo kennen we Batman als de playboy Bruce Wayne, die met zijn rijkdom een Batcave heeft gebouwd en met allerlei gadgets het kwaad in de stad Gotham bestrijdt. Absolute Batman zet dat beeld op zijn kop. Bruce groeit niet op in een rijke familie, zijn moeder leeft nog en Alfred is geen bediende maar een voormalig geheim agent. Bekende Bat-baddies als Harvey Dent en Oswald Cobblepot blijken hier juist zijn vrienden te zijn.

Voor liefhebbers van Batman-verhalen zijn dit soort kwinkslagen al genoeg reden om Absolute Batman te lezen. Bij elke naam denk je direct: “Huh, is dat niet…? Hoe zit dat?” Scott Snyder schrijft de serie en tekenaar Nick Dragotta brengt deze bizarre alternatieve Batman tot leven. Dragottas vleerheld is gigantisch, breed en angstaanjagend. Er schieten stekels uit zijn rug omhoog en zijn cape splitst in tweeën, zodat hij er als vleermuisvleugels op kan leunen (of ermee kan uithalen). De actie is intens en grof.

Vlak voordat DC met zijn Absolute-reeks kwam, bracht concurrent Marvel zijn eigen alternatieve verhaallijnen uit in de Ultimate-reeks. Met Spider-Man, Black Panther, X-Men, Wolverine en The Ultimates in nieuwe interpretaties. Vooral de Spider-Man-serie begon sterk, maar uiteindelijk liep het Ultimate-universum begin 2026 met een sisser af.

Nee, dan de Absolute-reeks. Die scoort sinds het begin goed en loopt nog steeds. Het eerste nummer van Absolute Batman werd meer dan tien keer herdrukt om aan de vraag te voldoen (de eerste druk bestond overigens al uit een kwart miljoen exemplaren). Dat is in de hedendaagse comicwereld ongekend. De eerste druk van het eerste nummer wordt inmiddels voor prijzen vanaf 100 euro doorverkocht¹ aan verzamelaars.

Na het lezen van de eerste bundeling Absolute Batman (ondertitel: The Zoo) heb ik meteen de tweede besteld. Ook Absolute Superman ligt nog op de stapel. Daarnaast hoor ik goede dingen over Absolute Martian Manhunter (afgeronde serie, ziet er spectaculair en psychedelisch uit), Absolute Flash en Absolute Wonder Woman.

Het superheldengenre is dus nog niet uitgespeeld, al doen de meeste films van de afgelopen jaren vermoeden van wel. In de comics valt nog genoeg te genieten.

PS.

GTA VI is sinds deze week te bestellen. Voor 80 euro heb je een digitale versie of koop je straks een doosje zonder disc maar met een installatiecode. Maar ook op schijfjes staan tegenwoordig vaak alleen nog downloadbestandjes. Zo koop je eigenlijk een game die nooit helemaal van jou is, schreef ik op NU.nl. Ik wil daar nog aan toevoegen dat vooruitbestellen van games onzin is. Zeker als het gaat om digitale kopietjes. “The videogame industry wants you to buy games before they’re released because it makes it easier for them to project their future earnings, and because they want your money before you find out whether a game is good or not”, schrijft Graham Smith op Jank. “Don’t do it. They won’t run out of copies, I promise.”

Mooi om te zien: Utrecht is nagebouwd in Minecraft. Net als veel andere Nederlandse steden trouwens. Al jaren bestaat het initiatief GeoCraft dat zoveel mogelijk plekken van ons Nederland in Minecraft wil kopiëren.

Phoebe Bridgers komt in augustus met een nieuw album. Daar zie ik naar uit. Deze week verscheen de eerste single, Lost Boys. Heerlijk nummer met heerlijke video.

PJ Harvey komt met een ode aan Voyager 2 van NASA. “Ik ben al lang gefascineerd door de ruimtesonde en zijn reis”, zegt ze. “Ik vroeg me af wat het zou zeggen als het iets tegen ons kon zeggen.” Waanzinnig mooi liedje.

Kees en Bram van Dijk zijn terug met een nieuwe video. In hun YouTube-serie Voor Mekaar! bouwen ze uitvindingen van Buurman & Buurman na. Dit keer: een wasmachine als grasmaaier.

The Criterion Collection brengt het complete werk van Stanley Kubrick uit op blu-ray. Dertig discs, boekjes, een stapel extra beeldmateriaal. Het is watertanden geblazen, maar ik koop ‘m niet want 480 dollar is me te gortig.

Klara and the Sun is verfilmd. De roman vond ik prachtig. Over een ziek kind dat bevriend raakt met een robot. De trailer past niet helemaal bij het gevoel dat ik had tijdens het lezen, maar ik laat me graag verrassen.

Je las blog №172, geschreven in de week van 22 tot en met 28 juni 2026. Abonneer je op mijn nieuwsbrief en je ontvangt ‘m elke zondag gratis in je mailbox.