185. Verleidingen van alle tijden

I.

“Forget about your worries, I forget them all the time”, zingt Grian Chatten op het nieuwe Fontaines D.C.-album Dopamine Chamber. Als je verlangt naar muziek die de tijdgeest vangt, dan kun je stoppen met zoeken. Deze nummers gaan over moderne verleidingen die eindigen in momenten van verdovend geluk. “You can follow my lead, I can help you disappear.”

Gezellige teksten weer van Chatten en heel opbeurend klinkt de muziek ook niet. Op openingsnummer Six Shot Morning wordt al duidelijk in welke dystopie de luisteraar wordt meegezogen. “You and I living for a million years”, klinkt uit de mond van Chatten niet als het toppunt van romantiek, maar als een troosteloze kwelling.
Chatten zei dat hij veel van de teksten op Dopamine Chamber schreef “terwijl beeldschermen de band overspoelden met verontrustende informatie. AI, ecologische ineenstorting, extreme rijkdom en politiek geweld komen binnen met dezelfde algoritmes als memes, grappen en de sterrencultuur.”

Als je dat weet, krijgen de teksten een extra laag. Zo begint Mimesis:

Time is never far away for you, you feel
Like something in your head is dead inside, for real
Well, everybody’s depressed, we’re running on a wheel
I’m here to fight your corner, my heart is open

Ik hou van de manier waarop Fontaines D.C. de zwaarte steeds in evenwicht brengt met hoop. “Your indifference won’t make me disappear” is ook zo’n mooie regel. (En inspirerend voor bloggers.)
In mijn opschrijfboekje staat een verzameling van mooie regels op Dopamine Chamber. Een paar ervan uit de eerste oogst: “Your smile comes out of my pocket” (uit: You Miss Me). Of, je vastklampend aan een relatie die ten dode is opgeschreven: “And his car is in the yard, he pretends it doesn’t start” (Japan).

Chatten houdt van tegenstellingen. Ik ook. Daarom is Most of the Time van Bob Dylan een van mijn favoriete nummers, waarin hij constant slingert tussen vasthouden en loslaten. Dat nummer eindigt met de woorden: “I don’t even care / If I ever see her again / Most of the time”.
In Happy For You maakt Chatten gebruik van dezelfde stijloefeningen. Hij zingt: “We had a fight that had the neighbours around / The center of my world, you are / I’m coming up friendly with flowers and all / On leaving, I key your car.”

Het mooiste nummer op Dopamine Chamber is Where Is Gone?, een duet tussen Chatten en Rosalía. Een verrassende combinatie die me direct deed denken aan Where The Wild Roses Grow van Nick Cave en Kylie Minogue. (Of anders Henry Lee met PJ Harvey.)
”There’s no way I’m going back to how I feel”, zingen Chatten en Rosalía. Ze geloven er allebei niet in, als twee magneten die elkaar afstoten. “It’s just the start of another show to hurt you / and make you feel alive.”

Dopamine Chamber is weer een schot in de roos van Fontaines D.C., een band die blijft zoeken en veranderen. Die zich dus ook niet overgeeft aan verdoving en comfort. In die houding zit precies de artistieke groei.

II.

Verleidingen, verleidingen. Ze zijn overal. En de tactieken zijn altijd hetzelfde. Ik zag Faust, de film van F.W. Murnau uit 1926. Honderd jaar oud, gebaseerd op het nog oudere verhaal van Goethe. In het begin sluiten een aartsengel en de duivel Mephisto een weddenschap: als het Mephisto lukt om de ziel van de oude geleerde Faust te winnen, krijgt hij de macht over de aarde.
Mephisto laat een pestepidemie uitbreken in de stad waar Faust woont. Ten einde raad omdat Faust de zieken niet kan helpen, sluit hij een pact met de duivel. De oude man krijgt een proefdag, zodat hij mensen kan helpen. Dat gaat even goed, maar dan laat Faust zich verleiden tot meer. Eeuwige jeugd, meer macht, onmiddellijk genot.

Verleiding, verleiding. Kijk eens naar de apps die we gebruiken en de abonnementen op streamingdiensten die we afsluiten. Je installeert Instagram zodat je in contact kunt blijven met vrienden. Je downloadt Netflix om een film te kijken. Steeds komen de diensten met iets nieuws om te zorgen dat je je account niet opzegt.

Mephisto weet Faust steeds naar de mond te praten. De duivel moet hem zijn wensen vervullen. “Wil je een vrouw?”, vraagt Mephisto als hij ziet dat Faust zijn aandacht begint te verliezen. “Een kaartspel? Een orgie?”
Met een knip in de vingers is het geregeld. Instant plezier, eindeloos vertier. Daar sleuren we niet alleen onszelf in mee, maar ook anderen. In de film blijkt het meisje Gretchen uiteindelijk het grootste slachtoffer van het pact dat Faust en Mephisto sluiten.

Ik verwachtte iets meer horror, maar de film is eigenlijk een fantasy-melodrama. Het begin is waanzinnig. We zien Mephisto als een gigantische dreiging over de stad hangen. Murnau, die ook Nosferatu maakte, wist hoe je indrukwekkende beelden maakt, zelfs in 1926, toen filmmaken nog in de kinderschoenen stond. De regisseur maakte van allerlei trucage gebruik om speciale effecten in beeld te brengen.
Een gerestaureerde versie van Faust staat op streamingdienst Mubi. Maar het is wel een werk van honderd jaar oud. Zonder stemmen en slechts het geluid van een piano. Het middenstuk is doorbijten, maar nodig voor het trieste einde.

PS.

Greta Gerwig komt, na Barbie, met een film over Narnia. In de trailer hoor je stukken van Stairway to Heaven. Dat mag al bijzonder heten, want Robert Plant en Jimmy Page (van Led Zeppelin) geven nooit toestemming om het nummer te gebruiken. Het lukte Gerwig. “They did it because they saw the heart of the story in the film and they too love C.S. Lewis”, zegt ze tegen Stephen Colbert. “And they have a reverence for his work. The whole thing was very fortuitous. But I’m so happy that it got to be this song.”

Ik ging naar de bioscoop om The Social Reckoning te kijken. Het soort van vervolg op The Social Network, maar toch niet helemaal. Mocht je benieuwd zijn: ik schrijf erover op NU.nl (en haal mijn ontmoeting met Facebook-klokkenluider Frances Haugen ook even aan).

Ik ben zo langzamerhand helemaal klaar met alle onzindingen waarvoor AI ingezet wordt. Netflix had een kinderserie laten nasynchroniseren door de computer. Het resultaat zat vol taalfouten en monotone stemmen. Na berichtgeving van RTL Nieuws heeft Netflix de boel offline gehaald. Goed zo. Scherp houden.

Justice heeft samen met Tame Impala, SZA en King Gizzard & The Lizard Wizard een nummer gemaakt voor GTA VI. Het heet Flower In A Hurricane. Hier is dus een bizarre combinatie van muzikaal talent bij elkaar gekomen om een exclusieve track te maken. Wat maar weer aantoont hoe het geld van alle kanten uit de game druipt. Nog een maand!

Promenade keert terug met een nieuwe serie die volgende week zondag al begint. De titel is Promemedia. Uit het (geestige) persbericht: “Het mislukte avontuur in Noord-Frankrijk met het feelgood real life interview- en spelprogramma Chateau Promenade heeft Diederik Ebbinge niet onberoerd gelaten, maar na een periode van zelfreflectie heeft hij zich weer herpakt. En hij gaat het dit keer net even anders doen dan u van hem gewend bent: hij duikt in de wereld van de podcasts.”