161. Het najagen van dromen

I.

Werner Herzog verschijnt voorafgaand aan de vertoning van zijn nieuwe documentaire Ghost Elephants op het witte doek. “Verwacht geen natuurdocumentaire”, waarschuwt hij alvast. “Er zitten bijna geen dieren in.”

De film gaat meer over de voorbereiding van een reis en de expeditie zelf. We volgen zoöloog Steve Boyes die op zoek gaat naar spookolifanten. Het zouden gigantische reuzen zijn, groter dan andere olifanten, die ver afgelegen in de hoogvlakten van Angola wonen.

Deze spookolifanten stammen mogelijk af van Henry. Die enorme olifant werd in 1955 door een Hongaarse jager doodgeschoten en geschonken aan het natuurhistorisch museum in Washington, waar het opgezette dier nog altijd staat.

Herzog laat in zijn film zien hoe vroeger vanuit plezier en door stropers op olifanten werd gejaagd¹. Maar voor Boyes’s expeditie gaat hij niet op pad met geweren, maar met camera’s. Niemand weet of de dieren zich überhaupt laten zien. Zou het niet mooier zijn als het al dan niet bestaan van de spookolifanten een fantasie blijft, vraagt Herzog zich af. Waarmee je direct weet dat het resultaat hem eigenlijk niet zo interesseert.

Voor hem is de zoektocht naar de olifanten namelijk weer een verhaal over bijzondere dromers die verder willen gaan dan andere mensen. Wat dat betreft passen Steve Boyes en zijn spoorzoekers naadloos in het oeuvre van Herzog, die altijd in deze eigenzinnige buitenbeentjes geïnteresseerd is. Dat maakt elke documentaire van de regisseur zo de moeite waard².

Herzog laat zich ook ditmaal weer een aantal keer heerlijk afleiden door randzaken. Er zijn beelden van een giftige spin met een aantal kleine spinnetjes op zijn rug, die weinig met de zoektocht naar olifanten te maken heeft. “The spider was weird enough but the next morning I believed I was still dreaming of demons”, zegt Herzog, terwijl wij kijken naar een man die danst met een gigantisch reptiel.

Dit soort momenten maken de film. Hoe Boyes als een waanzinnige door de jungle rijdt, hoe zijn crew motoren over grillige rivieren tillen omdat auto’s er niet kunnen komen en hoe ze een Afrikaanse koning bezoeken (volledig in luipaardprint, op een heuse troon terwijl de ruimte verder weinig voorstelt). Het is een zegen dat Herzog op zijn 83ste nog dit soort verhalen vertelt. Koester deze filmmaker met alles wat je hebt.

II.

Mij leek het goed om het eens over Noah Kalina te hebben. In de begindagen van YouTube scoorde hij een megahit met zijn ‘everyday’-video. Zes jaar lang maakte een dagelijkse selfie. De foto’s plakte hij achter elkaar, zodat je hem in krap zes minuten ouder ziet worden. De video is inmiddels 27 miljoen keer bekeken. (Hij maakt nog steeds selfies.)

Kalina is fotograaf. Hij is gefascineerd door het verstrijken van de tijd, maar maakt ook waanzinnige natuurfoto’s en portretten. Op zijn website staat een archief. Zijn werk verscheen in Esquire en Le Monde. Onlangs publiceerde hij nog nostalgische Pizza Hut-foto’s in The New York Times.

Al een tijdje kijk ik wekelijks naar zijn The Hotline Show op YouTube. Dat zijn lekker eigenzinnige video’s waarin hij vragen beantwoordt van kijkers die inbellen. De vragen kunnen overal over gaan (maar ze gaan meestal over fotografie).

Soms gaat het over het nut van statieven, soms krijg je een minicollege over foto’s met uitgesneden gaten. Ondertussen zie je Kalina rommelen in de tuin of klooien in zijn studio. Het helpt dat hij zijn video’s goed uitlicht, dat het beeld scherp is, dat er prachtige droneshots in zitten, dat de bossen in zijn achtertuin zo mooi zijn en dat hij nooit haast heeft. Daardoor voelen zijn video’s altijd als een rustmomentje in de week.

Maar het fijnste is dat Kalina’s eigen toon. De fotograaf is een eigenzinnige man die afgelegen woont en daar in stilte een kleine wereld voor zichzelf heeft geschapen. Zijn studio alleen ziet er al uit als een droom. En er gaat in het leven nu eenmaal weinig boven een goed atelier.

PS.

Eind 1968 maakte astronaut William Anders de foto Earthrise tijdens de Apollo 8-maanmissie. Op de foto zie je de aarde opkomen met het maanoppervlak op de voorgrond. Wereldberoemde foto, het verhaal achter het beeld zie je in de video hieronder. Deze week maakten astronauten aan boord van Artemis II een nieuwe versie: Earthset. Het ondergaan van de aarde. Wel zo toepasselijk in deze tijd.

Op Aftermath lees ik een blog van Gita Jackson over haar ex libris-stempel. “Every new book I buy now feels more acutely mine. I have a library, not just a series of piles of unread books. And if I ever get rid of these books, they’ll have a history—they came from my collection and now belong to someone else’s.” Ik heb ook zo’n stempel, van mijn vriendin gekregen. Met mijn naam rond een vuurtoren. Het heeft iets officieels om zo je boeken (en notitieboekjes) in te wijden.

Van die vraagstukken waarover je eindeloos kunt mijmeren: in hoeverre hebben The Beatles en Bob Dylan elkaar beïnvloed? Journalist Jim Windolf waagt in zijn boek Where the Music Had to Go een poging tot antwoorden. Ik genoot alvast van deze voorpublicatie in The New York Times.

Siri Beerends en Lisa Doeland slaan in De Groene de spijker op zijn kop wat betreft de wens om zogenaamd saaie taken uit te besteden aan AI, zodat wij zogenaamd meer tijd overhouden voor andere dingen. “Het is hoog tijd voor een herwaardering van het belang van herhaling. Op die manier hebben we allemaal leren lezen, schrijven en rekenen – herhaling, herhaling, herhaling. Zoiets kun je niet uitbesteden, dat moet je dóen. Zoals de redactie van literair tijdschrift De Gids opmerkt in de introductie van een recent themanummer over herhaling: ‘Het leven hangt aan elkaar van herhaling.’ Maar die herhalingen zijn nooit identiek. Terwijl we herhalen, verschuiven er dingen en verandert er iets. ‘Alleen tegen de achtergrond van herhaling kan iets nieuws verschijnen.’”

Het concert dat Thom Yorke twee jaar geleden in de tuin van het Sydney Opera House gaf, staat op YouTube. Na de wonderschone, akoestische versie van Let Down ben ik al gesloopt. Er gaat niks boven Radiohead.

Je las blog №161, geschreven in de week van 6 tot en met 12 april 2026. Abonneer je op mijn nieuwsbrief en je ontvangt ‘m elke zondag gratis in je mailbox.